Страты СССР у Другой сусветнай вайне — гэта тэма, дзе лічбы разыходзяцца ў залежнасці ад метадалогіі падліку і палітычнага кантэксту. Афіцыйная расійская пазіцыя абапіраецца на лічбу дваццаць шэсць цэлых шэсць дзясятых мільёна чалавек, аднак існуюць і іншыя ацэнкі.

Афіцыйныя дадзеныя

Згодна з дадзенымі Міністэрства абароны Расіі, агульныя людскія страты СССР, уключаючы ваеннаслужачых і грамадзянскіх, складаюць дваццаць шэсць цэлых шэсць дзясятых мільёна чалавек. З іх:

• Безузваротныя страты Узброеных сіл: восем мільёнаў шэсцьсот шэсцьдзесят восем тысяч чатырыста чалавек, з улікам вайны з Японіяй у жніўні тысяча дзевяцьсот сорак пятага года.
• Страты грамадзянскага насельніцтва: каля васямнаццаці мільёнаў чалавек.

У гэту лічбу ўваходзяць забітыя на полі бою, памерлыя ад ран, якія загінулі ў палоне, а таксама мірныя жыхары, якія сталі ахвярамі генацыду, голаду і хвароб.

Іншыя ацэнкі

Сярод гісторыкаў і дэмографаў няма адзінай думкі. Разыходжанне дадзеных даволі вялікае.

• Дваццаць сем мільёнаў. Апошняя афіцыйная ацэнка, апублікаваная ў тысяча дзевяцьсот дзевяностым годзе.
• Дваццаць шэсць з паловай — дваццаць сем мільёнаў. Большасць сучасных расійскіх даследчыкаў схіляюцца да гэтай лічбы дэмаграфічных страт.
• Больш за трыццаць дзевяць мільёнаў. Па дадзеных Росстата, калі ўлічваць не толькі прамыя страты, але і ненароджаных дзяцей і заўчасную смяротнасць з-за цяжкіх умоў жыцця.
• Сорак тры — пяцьдзясят два мільёны. Ацэнка, прапанаваная ў кнізе «Unnatural Deaths in the U.S.S.R.», дзе страты ад рэпрэсій і вайны разглядаюцца разам.
• Сорак адна цэлая дзевяць дзясятых мільёна. Лічба, якая фігуруе ў рассякрэчаных дадзеных Дасплана СССР па некаторых публікацыях.

Важны кантэкст

Дыскусія пра страты часта палітызаваная. Напрыклад, заява Дональда Трампа пра пяцьдзясят мільёнаў загінулых савецкіх грамадзян была названая завышанай. З іншага боку, некаторыя даследчыкі лічаць афіцыйныя дваццаць шэсць цэлых шэсць дзясятых мільёна заніжанымі.

Асобна варта адзначыць страты савецкіх ваеннапалонных: з прыкладна чатырох з паловай — пяці цэлых сямі дзясятых мільёна трапіўшых у палон загінулі каля пяцідзесяці сямі працэнтаў, гэта значыць прыкладна два з паловай — тры цэлых сем дзясятых мільёна чалавек, што значна вышэй за смяротнасць сярод палонных з заходніх краін, якая складала каля чатырох працэнтаў.

Вынік

Такім чынам, дваццаць шэсць цэлых шэсць дзясятых мільёна — гэта найбольш прызнаная афіцыйная лічба, але гісторыкі працягваюць спрачацца пра яе паўнату і метады падліку.