Павышэнне ўзроўню Сусветнага акіяна, выкліканае глабальным пацяпленнем, ставіць пад пагрозу існаванне некалькіх астраўных дзяржаў. Да канца дваццаць першага стагоддзя некаторыя з іх могуць цалкам сысці пад ваду або стаць непрыдатнымі для жыцця.

Краіны, якія знаходзяцца пад найбольшай пагрозай знікнення

Найбольш уразлівымі з'яўляюцца нізінныя астраўныя дзяржавы ў Ціхім і Індыйскім акіянах. Для іх падыманне ўзроўню мора — гэта пытанне фізічнага выжывання.

Тувалу — самая вядомая дзяржава, якая стаіць на мяжы знікнення. Сярэдняя вышыня гэтага ціхаакіянскага архіпелага складае ўсяго два метры над узроўнем мора. Паводле прагнозаў навукоўцаў, ужо да сярэдзіны стагоддзя больш за палову тэрыторыі краіны можа быць затаплена. Урад Тувалу ўжо заключыў пагадненне з Аўстраліяй аб паступовым перасяленні ўсіх адзінаццаці тысяч грамадзян — гэта першы ў свеце афіцыйны план эвакуацыі цэлай краіны з-за кліматычных змен.

Мальдывы — яшчэ адзін яркі прыклад. Архіпелаг, які складаецца з больш за тысячу астравоў, узвышаецца над вадой у сярэднім усяго на адзін метр. Пры павышэнні ўзроўню мора на сорак пяць сантыметраў будзе знішчана семдзесят сем працэнтаў сушы краіны. Паводле ацэнак экспертаў, Мальдывы непазбежна будуць паглынуты акіянам.

Кірыбаці — ціхаакіянская дзяржава, чыя ўдзел, на думку кліматолагаў, ужо вырашана. Нават пры падыманні ўзроўню мора на дзевяноста сантыметраў краіна можа страціць дзве траціны сваёй плошчы. Цяпер урад Кірыбаці разглядае магчымасць стварэння «лічбавай нацыі» у метасусвеце, каб захаваць сваю культуру пасля фізічнага знікнення краіны.

Маршалавы астравы таксама могуць цалкам сысці пад ваду ў выпадку захавання бягучых тэмпаў росту ўзроўню мора.

Іншыя краіны, якія сутыкнуліся з катастрафічнымі наступствамі

Акрамя поўнага знікнення, глабальнае пацяпленне пагражае стратай велізарных тэрыторый і для іншых дзяржаў.

• Бангладэш — адна з найбольш пацярпелых буйных краін. Амаль семдзесят працэнтаў яе тэрыторыі знаходзяцца на вышыні менш за адзін метр над узроўнем мора. Павышэнне ўзроўню акіяна пагражае затапленнем абшырных прыбярэжных раёнаў і вымушаным перасяленнем дзясяткаў мільёнаў чалавек.
• Інданезія ўжо сутыкнулася з неабходнасцю пераносу сталіцы з Джакарты ў Нусантару на востраве Барнеа. Прычына — імклівае затапленне горада. Джакарта штогод асядае на пяць-дзесяць сантыметраў з-за празмернай адпампоўкі падземных вод, што ў спалучэнні з падыманнем узроўню мора робіць значную частку горада непрыдатнай для жыцця.
• Нідэрланды, хоць і не знікнуць, знаходзяцца ў зоне пастаяннай рызыкі. Значная частка краіны ўжо размешчана ніжэй за ўзровень мора. Аднак, у адрозненне ад астраўных дзяржаў, Нідэрланды валодаюць рэсурсамі і тэхналогіямі для будаўніцтва складаных ахоўных збудаванняў.

Маштаб пагрозы

Нават пры самым аптымістычным сцэнарыі скарачэння выкідаў парніковых газаў, павышэнне ўзроўню мора на пяцьдзесят сантыметраў да канца стагоддзя прывядзе да затаплення каля трох мільёнаў будынкаў па ўсім свеце. Паводле даных навукоўцаў, да дзвюхсот пяцідзесяці мільёнаў чалавек могуць непасрэдна адчуць наступствы гэтых змен.

Ужо сёння жыхары Саламонавых астравоў назіраюць знікненне цэлых астравоў. Для Тувалу, Мальдываў, Кірыбаці і Маршалавых астравоў будучыня ўжо вызначана — глабальнае пацяпленне непазбежна прывядзе да іх знікнення з палітычнай карты свету ў бягучым стагоддзі.