БЕЛАРУСЬ (последнее)
Вадзяныя знакі ў ВКЛ
Актуальные публикации по истории и культуре Беларуси.
Вадзяныя знакі, філігрань (італьян. filigrana ад лац. filum нітка + granum зерне), бачныя на прасвет віда-рысы на паперы, якія наносяцца ў працэсе яе вырабу; своеасаблівая марка вытвор-цы паперы або папяровых млына ці фабрыкі. Вылучэнне В.з. мае важнае значэнне для правільнага датавання пісьмовых крыніц, вылучаецца ў асобную галіну палеаграфіі — філіграналогію.
Упершыню В.з. з'явіліся ў Італіі ў 13 ст. Для вырабу такой паперы да канца 18 ст. выкарыстоўвалі льняныя i баваў-няныя анучы, пазней — раслінныя валок-ны. Прыгатаваную масу разлівалі ў фор-мы, на дне якіх замацоўвалі драцяныя сеткі (звычайна медныя) i фігуры. Папя-ровая маса, што асядала на дроце, была больш тонкая, таму пры адпаведным асвятленні на гатовых лістах паперы былі відаць прагалы. Пры актыўным выкарыс-танні драцяную сетку мянялі праз год, медныя фігуры — праз некалькі гадоў, a сярэбраныя — праз некалькі дзесяці-годдзяў. Кожная паперня (нярэдка і майстры) пазначала сваю паперу асоб-нымі В.з. На бел. актах i рукапісах 14— 15 ст. захаваліся стараж. знакі на паперы заходнееўрап. вытворчасці. У15—16 ст. многія паперні Еўропы выраблялі паперу з В.з. «галава быка» розных варыянтаў, на якой друкаваў свае кнігі Ф.Скарына. 3 2-й чвэрці 16 ст. першыя В.з. з'явіліся на мясц. паперы ВКЛ, вырабленай на папернях Радзівілаў у Слуцку, Любані, Алыцы,у1570—канцы 17 ст. напапернях Кавячынскіх у Нясвіжы i Уздзе, Сапегаў у Гальшанах. Асн. сюжэтамі В.з. на паперы мясц. вытворчасці 16—19 ст. былі гербы шляхецкіх родаў: «Габданк» (Гаштольды, Даўгялы, Гарабурды), «Ліс» (Сапегі, кнігавыдаўцы Мамонічы), аднагаловы арол (Радзівілы), «Магіла» (Быхаўцы), «Дамброва» (Кішкі), «Багорыя» (Валовічы),«Ляліва»(Тышкевічы),«Па-гоня» (Сангушкі, Чартарыйскія). У18— 19 ст. распаўсюджаны таксама В.з. ў выглядзе чалавечых фігур, выяўжывёл, рыб, птушак, раслін, рэчаў (сякера, меч, карона,дзяржава) абофіліграні злітарамі (без фігурных выяў) на паперы, што выпускалі ў Вільні, Гародні, Супраслі, Бжэльцах (Лідскі пав.), Дзятлаве (пад Слонімам). Аналіз В.з. даў магчымасць устанавіць некалыгі выданняўСтатута ВКЛ 1588, дакладна датаваць асобныя друкаваныя кнігі, высветліць час стварэння рэдкіх бел. рукапісаў (кодэкс 262, "Евангелле" В.Цяпінскага) i інш.
Спіс выкарыстанай літаратуры:
Энцыклапедыя Вялікае Княства Літоўскае - Том 1, 2007 г.
Опубликовано 12 декабря 2010 года
Новые статьи на library.by:
БЕЛАРУСЬ:
Комментируем публикацию: Вадзяныя знакі ў ВКЛ
подняться наверх ↑
ССЫЛКИ ДЛЯ СПИСКА ЛИТЕРАТУРЫ
По стандарту ВАК Республики Беларусь
Стандарт используется в белорусских учебных заведениях различного типа.
По ГОСТу Российской Федерации
Для образовательных и научно-исследовательских учреждений РФ
Прямой URL на данную страницу для блога или сайта
Предполагаемый источник
Полностью готовые для научного цитирования ссылки. Вставьте их в статью, исследование, реферат, курсой или дипломный проект, чтобы сослаться на данную публикацию №1292153478 в базе LIBRARY.BY.
подняться наверх ↑
ПАРТНЁРЫ БИБЛИОТЕКИ рекомендуем!
подняться наверх ↑
ОБРАТНО В РУБРИКУ?
Уважаемый читатель! Подписывайтесь на LIBRARY.BY в VKновости, VKтрансляция и Одноклассниках, чтобы быстро узнавать о событиях онлайн библиотеки.
Добавить статью
Обнародовать свои произведения
Редактировать работы
Для действующих авторов
Зарегистрироваться
Доступ к модулю публикаций