Яму быў дар Святога Духа...

Белорусская проза. Классические и современные произведения белорусских авторов. Книги, рассказы, воспоминания и пр.

Разместиться

БЕЛОРУССКАЯ ПРОЗА новое

Все свежие публикации


Меню для авторов

БЕЛОРУССКАЯ ПРОЗА: экспорт произведений
Скачать бесплатно! Научная работа на тему Яму быў дар Святога Духа.... Аудитория: ученые, педагоги, деятели науки, работники образования, студенты (18-). Minsk, Belarus. Research paper. Agreement. Система Orphus

86 за 24 часа
Публикатор:

АВТОР: Васіль Сёмуха

ИСТОЧНИК: ЖУРНАЛ "ARCHE" №5 2001 ГОД


Васіль Сёмуха (1936, хутар Ясенец на Пружаншчыне). Найбуйнейшы беларускі перакладчык ХХ стагодзьдзя. У 90-я гады выйшлі ягоныя пераклады Ніцшэ, Гесэ, Грымэльсгаўзэна, Зюскінда. У ARCHE-Кабеты надрукаваны ягоны пераклад апавяданьня Інгеборг Бахман “Крок да Гаморы”. Цяпер займаецца перакладам поўнага тэксту Бібліі на беларускую мову.

Скончыў Маскоўскі ўнівэрсытэт. Звольнены з пасады рэдактара выдавецтва “Мастацкая літаратура” пасьля прыходу Лукашэнкі да ўлады з палітычных матываў.

Мікола Лукаш (1919, Кралявец Сумскае вобл. — 1988, Кіеў). У 1947 го­дзе закончыў Харкаўскі пэдінстытут. Загадваў аддзелам паэзіі часопісу замежнае літаратуры “Всесвіт”. Геніяльна перакладаў з 14 моваў. Пісаў санэты. Другі пасьля Рыгора Кочура па значнасьці ўкраінскі перакладчык XX стагодзьдзя.

Шаноўны спадарy Л. Чараватанка!

Дарyйце, што звяртаюся так афіцыйна, але, на жаль, за літарай “Л.” столькі прыгожых і гожых імёнаў, што адгадаць немагчыма, як Вас насамрэч завyць, а распытвацца ў Сяргея Яўхімавіча неяк няёмка, бо а раптам і ён не ведае — во смехy было б!

Я рады Вашамy лістy і шчодрамy “багряномy” дарyнкy. Шчыра дзякyю, бо яно і ёсць за што — такая кніга! такі паэт! — зачытваюся!

Вось прыдyмаў назвy — як заўсёды, самае цяжкае... Мне вельмі шкода і прыкра, што я асабіста не ведаў Міколы Аляксеевіча, і гэта, шчыра кажyчы, па маёй жа віне, але тое нічога не мяняе ў маіх адносінах да яго і да таго, што ён пакінyў нам. Дасылаю таксама картачкy сваёй персаналіі, раз yжо вам аж так закарцела не абысціся без яе, і сyпервокладкy выдання беларyскага перакладy “Фаўста” (гравюра мастака Арлена Кашкyрэвіча). На жаль, больш нічога няма, а сам я вершаў не пішy, бо не ўмею, а смяшыць людзей не выпадае.

І “Фаўста” свайго дасылаю — y пацвер­джанне сказанага ў допісе, а і крышачкy пахваліцца, што й “бyльбашы з зюзюкамі” сяго-таго дацямныя.

Як што ўсе вялікія святы тым часам мінyліся, віншyю Вас хоць бы з вялікім постам!

Но, то пиймо до дна,
бyдьмо та нікого не гудьмо!

Васіль

Менск,

сакавік, 2000 г.

Калісьці, дай Бог памяці — калі?, здаецца, у 1975 годзе, давялося мне па справах выдання ў Беларусі “Анталогіі ўкраінскай паэзіі” пабываць у Кіеве — першы і пакуль што апошні раз. Залатвіўшы ўсе службовыя справы ў Саюзе пісьменнікаў, наважыўся выканаць і другі пункт маіх кіеўскіх планаў: пазнаёміцца з Міколам Лукашом. А як што я быў чалавек заезны, дык рашыў — язык не толькі да Кіева, але і ў Кіеве куды трэба давядзе. Пачаў распытвацца — што? дзе? як? тэлефон? адрас?..

А лепш бы я і не пытаўся. “Таварышы” асцераглі: барані Божа, Лукаш такі-сякі-ўсялякі, няма ладy які! — а вы тут чалавек нетутэйшы, стасункі з ім небяспечныя, непажаданыя, мы яго з пісьменнікаў выгналі, а каб жа і вас не выгналі за падазроныя сувязі. Я змоўчаў, што мяне яшчэ да Лукаша з пісьменнікаў таксама выспяткамі турнулі, і таксама “за палітыку”. Здаецца, нічога не траціў, а от жа ж дурнота набегла на чалавека, yзяў — паслухаўся: пахадзіў-пахадзіў вакол дома на вуліцы Суворава, дзе Мікола Аляксеевіч тым часам сабе пажываў, ды так і не адважыўся пастукацца ў дзверы. Так і не пабачыўся. А сёння і сорам, і жаль за сэрца бярэ, што быў малады і дyрны, а цяпер стары, нічога добрага не навyчыўся, а яшчэ й палавінy з таго, што ведаў, забыўся...

А былі ж мы ўжо добры дзесятак гадоў знаёмыя. На стале ў мяне з 1965 году ляжаў Лукашоў “Фаўст”, падораны мне перакладчыкам з пажаданнем поспеху ў працы над перакладам гэтай святой для мяне кнігі. З таго часу і Лукашоў пераклад мне — святы, з таго часу і сам я — Лукашоў няўдаліца-вучань, і хаджу ў гэтым званні да гэтай пары, а і пакуль жыцьму.

Лепшага “Фаўста” на даступных мне мовах я не чытаў. Лепшы — толькі арыгінал, якому і след быць такім паводле літаратурнага статусу. А паводле ўпадабання майго сэрца яны — роўнасвятыя. Не верыце? — перачытайце Лукаша. Вось і мой ужо даўно па свеце гойсае, яго нават хваляць, бо неблагyю службу ў Беларусі нясе, але душой прыкіпеў я ўсё ж да Лукашовага, украінскага. Не пытайцеся чаму, гэтага я не ведаю, гэта ў фібрах душы. І не кажыце, быццам яно так з таго бо, што эмацыйна я не адчуваю хараства ўкраінскай мовы наогул і Лукашовай у прыватнасці. Сам я — берасцейскі (Пружаншчына) паляшук, дык украінская мне не такая ўжо і чужая. Нават вельмі не чужая! Далібог, нават свая! Як гэта там у Лукашовай ведзьмы-немкі? —

Та ось той сік, у цьому бутлю;

Сама я часто з нього дудлю —

ну, дзе вы такую немку бачылі? ну, дзе яшчэ так скажуць, як не на Пружаншчыне? Толькі палешукі, а з украінцаў — хіба што Лукаш ды хто-колечы з недарэштаваных высокай рyciфікацыяй!

Не дзіва, што Лукашоў пераклад стаўся мне настольнай кнігай, а сам Мікола Аляксеевіч — настаўнікам. Самым аўтарытэтным у перакладзе. Вы гэта заўважыце, калі вам у рукі трапіць мой беларускі пераклад. Крытыкі яшчэ не заўважылі, бо яны любяць чытаць толькі сябе і таго (а й не заўсёды!), каго крытыкуюць. Крытыкавалі ж сваім часам і Лукаша — за залішнюю ўкраінскасць (?). Каб ім языкі паўсыхалі — знайшлі, бач, лішняе! І ім, і тым, каму сам Лукаш залішніўся! У беларускім перакладзе вы знойдзеце і наследаванні Лукашу, і перайманні яго, і пэўныя трактоўкі — усё гэта ўплывы ўкраінскага перакладу. Ёсць і поўная нязгода; напрыклад, Лукашова імітацыя чыста нямецкага кнітэльверсу на пачатку першай часткі “Фаўста” пераканала беларуса цалкам адмовіцца ад спробаў імітаваць нямецкі радок сродкамі беларускай мовы — гэта ж таксама ўплыў украінскага перакладу.

У беларускага перакладчыка, паўтаруся, Лукашоў пераклад ляжаў на стале. Рашаючы тую ці іншую задачу, заўсёды можна было і ў гатовы адказ зазірнуць, і пад гатовы адказ рашэнне падагнаць, і, як у кожнай людскай школе, на добры лад у суседа падгледзець і спісаць, перавярнуўшы ўсё так, каб непадобна было. Што зробіш — маленькія хітрыкі хатняй гаспадыні!.. Але я не саромеюся казаць пра гэта адкрыта і шчыра, бо ўсё на карысць пайшло. Вучыцца ў такога настаўніка, як Лукаш, не брыдка, а пачэсна; ясная рэч: “я часто з нього дудлю”.

А вось “Баль у Оперы” Юльяна Тувіма ў перакладзе Лукаша я ўпершыню прачытаў, ужо маючы свой апублікаваны. Можна было толькі параўнаць гатовае з гатовым. І — дзіва! Я зноў пазнаў Лукаша ў сваім перакладзе. У спосабе мыслення, у разуменні арыгіналу, у яго трактоўцы. Нават у адступленнях ад арыгіналу (!!). Па тым, чаго няма ў польскім тэксце, але ёсць ва ўкраінскім і беларускім перакладах. Ці магчыма такое? А от жа — магчыма! Былі такія выпадкі і ў “Фаўсце”, але там яны здаваліся мне чыста выпадковымі, апасродкаванымі ўплывамі. Гэта мяне радавала і радуе сёння.

І гэта дае мне права называць Міколу Лукаша сваім настаўнікам, хоць мы ніколі не бачыліся, і рукою маёю ён не вадзіў. Мы толькі ведалі адзін аднаго. Толькі некалькімі паштоўкамі абмяняліся. Ды адзін пра аднаго ў Рыгора Кочура распытваліся, які часта бываў у Мінску. Цяжкае долі быў чалавек, добрага сэрца быў чалавек — ён разумеў мае патрэбы.

І вось сёння гэтым карацюткім допісам маю сказаць людзям, як я не су­стрэўся з Міколам Лукашом, але ніколі з ім і не расставаўся. Пра гэта — на паперы, астатняе — у душы. “...Аднаму даецца Духам cлова мудраcьці, другому cлова веданьня, тым cамым Духам; іншаму вера, тым cамым Духам; іншаму дар ацаленьня, тым cамым Духам; іншаму цудадзейcтвы, іншаму прароцтва, іншаму раcпазнаньне духаў, іншаму розныя мовы, іншаму тлумачэньне моваў” (1 Кар. 12:8—10). Па тым, што пакінyў нам, сябрам, калегам, yсім добрым людзям, мой yкраінскі калега і настаўнік, нават без асабістага знаёмства магy сказаць, як багата і шчодра ён быў адораны Богам даброцямі і мілатою праз вялікі талент тлyмачэння моваў.



Опубликовано 27 сентября 2004 года

Нашли ошибку? Выделите её и нажмите CTRL+ENTER!

Публикатор (): maskaev

Искать похожие?

LIBRARY.BY+ЛибмонстрЯндексGoogle

Скачать мультимедию?

подняться наверх ↑

ДАЛЕЕ выбор читателей

подняться наверх ↑

ОБРАТНО В РУБРИКУ

Уважаемый читатель! Подписывайтесь на канал LIBRARY.BY в Facebook, вКонтакте, Twitter и Одноклассниках чтобы первыми узнавать о лучших публикациях и важнейших событиях дня.