Вы здесь:
Рефераты и курсовые по философии
Макс Вэбэр: Пратэстанцкая этыка й дух капіталізму (на белорусском)
Макс Вэбэр
<…> Хутчэй можна лічыць усталяваным, што пратэстанты як у якасьці панавальнага, так і ў якасьці падпарадкаванага пласту насельніцтва, як у якасьці большасьці, так і ў якасьці меншасьці, праяўлялі спэцыфічную схільнасьць да эканамічнага рацыяналізму, якую каталікі не выяўляюць ні ў першым, ні ў другім становішчы. Прычыну розных паводзінаў прадстаўнікоў названых веравызнаньняў належыць шукаць перш за ўсё ва ўстойлівай унутранай своеасаблівасьці кожнага веравызнаньня, а ня толькі ў вонкавым гісторыка-палітычным становішчы.
Насамрэч, нават калі пачаць з чыста вонкавых момантаў, кідаецца ў вочы, якая ўражвальна вялікая колькасьць прыхільнікаў самай глыбокай хрысьціянскай пабожнасьці паходзіць з купецкага асяродзьдзя, да іх адносяцца, у прыватнасьці, і самыя перакананыя піетысты. Можна, безумоўна, разглядаць гэта як свайго кшталту рэакцыю глыбокіх і ня схільных да купецкай дзейнасьці натураў на "маманізм", менавіта так, хутчэй за ўсё, суб'ектыўна ўспрымаўся працэс "навяртаньня" Францыскам Асізскім і шмат якімі піетыстамі. Што ж датычыць гэтак шырока распаўсюджанай зьявы, як паходжаньне многіх капіталістычных прадпрымальнікаў буйнога маштабу з духоўнага асяродзьдзя, то яго можна ў сваю чаргу растлумачыць рэакцыяй на аскэтычнае выхаваньне, атрыманае ў юнацтве. Аднак такога роду аргумэнтацыя выяўляецца некампэтэнтнай у тых выпадках, калі асобныя людзі і групы людзей спалучаюць віртуёзнасьць капіталістычных бізнэс-дачыненьняў з самай інтэнсыўнй формай пабожнасьці; падобныя выпадкі зусім не адзінкавыя, больш за тое, іх можна лічыць характэрнымі для тых пратэстанцкіх цэркваў і сэктаў, якія мелі найбольшае гістарычнае значэньне. У прыватнасьці падобная камбінацыя заўсёды выяўляецца ў кальвінстве, дзе б ён не ўзьнікаў. Хоць у эпоху Рэфармацыі кальвінства (як і іншыя пратэстанцкія веравызнаньні) ні ў якай краіне ня быў зьвязаны зь нейкай акрэсьленай клясай, тым ня меньш магчыма лічыць характэрным і ў нават "тыповым", што пасярод празэлітаў французскіх гугэноцкіх цэркваў, напрыклад, большасьць складалі манахі й прадстаўнікі гандлёва-вытворчых колаў, прынамсі гэта становішча засталося і ў пэрыяд перасьледу гугэнотаў. Гішпанцам было вядома, што "герэзія" (нідэрляндзкае кальвінства) спрыяе "развіцьцю гандлёвага духу", і гэта цалкам адпавядае пункту гледжаньня сэра У. Пецьці, выкладзеным у яго дасьледаваньні прычынаў росквіту капіталізму ў Нідэрляндах. Ён абгрунтавана называе кальвінскую дыяспару "крыніцай капіталістычнай гаспадаркі".
Яшчэ больш цікавая сувязь (пра якую таксама патрэбна нагадаць) паміж рэлігійнай рэгламэнтацыяй жыцьця і інтэнсыўным разьвіцьцём бізнэсовых здольнасьцяў у шэрагу сэктаў, чыё "непрыняцьце сьвету" гэтаксама ўвайшло ў прымаўку, як і багацьце; гэта датычыцца перш за ўсё квакэраў і мэнанітаў. Роля, якую ў Ангельшчыне й Паўночнай Амэрыцы выконвалі квакэры, у Нідэрляндах і Нямеччыне атрымалі мэнаніты. Той факт, што нават Фрыдрых Вільгельм I цярпеў мэнанітаў ва Ўсходняй Прусіі, нягледзячы на іх катэгарычную адмову ад вайсковай службы (мэнаніты былі галоўным апірышчам прускай прамысловасьці), зьўляецца толькі адной зь ілюстрацыяў гэтага становішча, адной з найбольш яскравых ілюстрацыяў <…> Мы ня лічым неабходным нагадваць далейшыя прыклады ў гэтых папярэдніх заўвагах. Бо ўжо тыя, якія былі тут нагаданыя, з усёй відавочнасьцю сьведчаць аб адным і тым жа: "дух працоўнай дзейнасьці", "прагрэсу" ды інш., прабуджэньне якога звычайна адносяць да пратэстанцтва, ня трэба разумець як "радасьць жыцьця" і наагул надаваць гэтаму паняцьцю "асьветніцкі" сэнс, як гэта звычайна робяць сёньня <…> Калі ўвогуле паспрабаваць высьветліць якое-небудзь унутранае сваяцтва паміж пэўнымі праявамі старапратэстанцкага духу й сучаснай капіталістычнай культурай, то шукаць яго трэба не ва (уяўнай) больш ці меньш матэрыялістычнай, ці, ва ўсялякім разе, антыаскэтычнай "радасьці жыцьця", прыпісанай пратэстантызму, а ў яго чыста рэлігійных рысах. Яшчэ Мантэск'ё казаў у "Духу законаў", што ангельцы пераўзышлі ўсе народы сьвету ў трох даволі істотных рэчах - у пабожнасьці, гандлі й свабодзе. Ці не зьвязаныя посьпехі ангельцаў у галіне назапашваньня капіталаў, а таксама іх адданасьць дэмакратычным інстытутам (што адпавядае іншай галіне прычынна-выніковых стасункаў) з тым рэкордам пабожнасьці, пра якім кажа Мантэск'ё?
Тут дастаткова ўказаць на той несумненны факт, што на бацькаўшчыне Бэнджаміна Франкліна (у Масачусэтсе) "капіталістычны дух", безумоўна, існаваў перш за якое-небудзь "капіталістычнае развіцьцё" (у Новай Ангельшчыне, у адрозненьні ад іншых рэгіёнаў Амэрыкі, ужо ў 1632 г. магчыма было чуць скаргі на спэцыфічныя праявы разьліковасьці, зьвязанай з прагай узбагачэньня); несумненна таксама і тое, што ў суседніх калёніях, зь якіх потым утварыліся паўднёвыя штаты, капіталістычны дух быў непараўнальна меньш развіты, нягледзячы на тое, што як раз гэтыя калёніі былі заснаваныя буйнымі капіталістамі з прадпрымальніцкіх меркаваньняў, тады як калёніі ў Новай Ангельшчыне былі заснаваныя прапаведнікамі і выпускнікамі навучальных установаў разам з прадстаўнікамі дробнай буржуазіі, прамыслоўцамі і ёмэнамі, якія кіраваліся рэлігійнымі матывамі. У гэтым выпадку прычынная сувязь адваротная той, якую трэба было б пастуляваць з "матэрыялістычнага" пункту гледжаньня.
Як мы ўбачым з далейшага, носьбітамі мысьленьня, якое мы азначылі як "дух кaпітaлізму", былі на пачатку новага часу ня толькі і ня столькі капіталістычныя прадпрымальнікі з колаў гандлёвага патрыцыяту, колькі сярэднія пласты рамесьнікаў, якія толькі пачыналі ўздымацца. І ў XIX ст. клясычнымі прадстаўнікамі падобнага ладу мысьленьня былі не высакародныя джэнтльмэны Лівэрпуля й Гамбургу зь іх спадчынным гандлёвым капіталам, а "выскачкі" з Манчэстэру й Рэйнскай Вэстфаліі, родам зь вельмі памяркоўных сем'яў. Аналягічная рэч была ўжо ў XVI ст. заснавальнікамі прамысловых галінаў, што тады узнікалі, былі людзі зь сярэдніх клясаў.
Гістарычнымі носьбітамі аскэтычнага пратэстанцтва зьяўляюцца ў першую чаргу наступныя чатыры напрамкі:
- кальвінства ў тым яго выглядзе, якое яно мела ў шэрагу заходнеэўрапейскіх краінаў у XVII ст.;
- піетызм;
- мэтадызм;
- анабаптысцкія сэкты.
Ніводны з гэтых напрамкаў ня быў цалкам ізаляваны ад астатніх; не было строгага адмежаваньня гэтых плыняў і ад неаскэтычных цэркваў Рэфармацыі. Мэтадызм, які ўзьнік у сярэдзіне XVIII ст. у дзяржаўнай царкве Ангельшчыны, уяўляўся ягоным заснавальнікам ня як новая царква, а як адраджэньне аскэтычнага духу ў старой царкве, ён аддзяліўся ад англіканскай царквы толькі ў працэсе свайго разьвіцьця, асабліва пасьля перамяшчэньня мэтадызму ў Амэрыку. Піетызм у Ангельшчыне й асабліва ў Галяндыі ўзнік на глебе кальвінства і некаторы час не парываў з артадаксальнай верай, зь якой ён разыходзіўся толькі па шэрагу прыватных пытаньняў. У пачатковай стадыі свайго развіцьця кальвінства і сэкты анабаптыстаў рэзка супрацьстаялі адно аднаму, але ў баптызме канца XVII ст. пазіцыі іх наблізіліся.
Комментарии:
ИНФОРМАЦИЯ ПО РЕФЕРАТУ:
СТУДЕНТАМ! Уважаемые пользователи нашей Коллекции! Мы напоминаем, что наша коллекция общедоступная. Поэтому может случиться так, что ваш одногруппник также нашел эту работу. Поэтому при использовании данного реферата будьте осторожны. Постарайтесь написать свой - оригинальный и интересный реферат или курсовую работу. Только так вы получите высокую оценку и повысите свои знания.
Если у вас возникнут затруднения - обратитесь в нашу Службу заказа рефератов. Наши опытные специалисты-профессионалы точно и в срок напишут работу любой сложности: от диссертации до реферата. Прочитав такую качественную и полностью готовую к сдаче работу (написанную на основе последних литературных источников) и поработав с ней, вы также повысите ваш образовательный уровень и сэкономите ваше драгоценное время! Ссылки на сайт нашей службы вы можете найти в левом большом меню.
ВЕБ-ИЗДАТЕЛЯМ! Копирование данной работы на другие Интернет-сайты возможно, но с разрешения администрации сайта! Если вы желаете скопировать данную информацию, пожалуйста, обратитесь к администраторам Library.by. Скорее всего, мы любезно разрешим перепечатать необходимый вам текст с маленькими условиями! Любое иное копирование информации незаконно.
Поиск по БЕЛОРУССКИМ рефератам 
