Заканадаўчыя і дыпламатычныя дакументы канца 16-18 ст. у ВКЛ

Актуальные публикации по истории и культуре Беларуси.

NEW БЕЛАРУСЬ


БЕЛАРУСЬ: новые материалы (2025) →

Меню для авторов

БЕЛАРУСЬ: экспорт материалов
Скачать бесплатно! Научная работа на тему Заканадаўчыя і дыпламатычныя дакументы канца 16-18 ст. у ВКЛ. Аудитория: ученые, педагоги, деятели науки, работники образования, студенты (18-50). Minsk, Belarus. Research paper. Agreement.

Полезные ссылки

BIBLIOTEKA.BY Видеогид по Беларуси HIT.BY! ЛОМы Беларуси! Съемка с дрона в РБ
О библиотеке library.by
ТОП-100 статей на library.by за месяц
Добавить публикацию на library.by


Публикатор:
Опубликовано в библиотеке: 2010-12-11
Источник: http://library.by →



Утварэнне Рэчы Паспалітай унесла прыкметныя змены ў паліт. жыццё ВКЛ. Асн. крыніцамі заканадаўства побач з рашэннямі вярх. улады сталі пастановы агульных соймаў i дагаворы шляхты з манархамі (Пакта канвента), у якіх вызначаліся гал. прынцыпы паліт. ладу Рэчы Паспалітай, гарантыі правоў прывілеяваных саслоўяў, паўнамоцтвы каралёў i вял. князёў літоўскіх. Гал. заканад. акты Рэчы Паспалітай у дачыненні да ВКЛ дапаўнялі i ўскладнялі прававую сістэму, што дзейнічала на аснове Статута ВКЛ 1588, іншых юрыд. крыніц i звычаёвага права (Kutrzeba S. Historja źródeł dawnego prawa polskiego. T. 2. Lwów etc, 1926; Sawicki S. An historical conspectus of the sources of byelorussian law // The Journal of Byelorussian Studies. 1967. № 3; Юхо I. Крыніцы беларуска-літоўскага права. Мн., 1991). Ha агульных соймах вырашаліся справы ўсёй Рэчы Паспалітай (а таксама Польшчы, ВКЛ, асобных зямель, рэгіёнаў) пераважна паліт. i сац.-эканам. зместу: аб арганізацыі i ўтрыманні войска, павіннасцях i правах розных пластоў насельніцтва, зменах у адм. структуры, судовым ладзе, мясцовых органах кіравання, падатках, гандлі, мытнай службе i знеш-непаліт. адносінах, пасольствах, дзярж. межах i інш. (Публікацыі i літ. гл.: Konopczyński W. Chronologia sejmów polskich...; Radwański Z. Uzupełnienie do chronologii sejmów polskich // Czasopismo prawno-historyczne. 1949. T. 2). Соймавыя пастановы - ухвалы, канстытуцыі з 17 ст. дапаўняліся падатковымі універсаламі. 3 1576 соймавыя кансты-туцыі i інш. дакументы вальных соймаў рэгулярна выдаваліся ў розных каронных i велі-какняжацкіхдрукарнях (Ковальскмй Н.П. Йсточнмковеденне мсторнм Украмны... Днеп-ропетровск, 1978. Ч. 3. С. 13-17). Справы, якія датычыліся ВКЛ, змяшчаліся ў т. зв. «літоўскіх» канстытуцыях. Соймавыя канстытуцыі i асн. заканадаўчыя акты Польшчы, ВКЛ, Рэчы Паспалітай увайшлі ў шматгомнае неафіцыйнае выданне «Валюміна легум», да якога пазней былі далучаны прадметна-тэматычныя дапаможнікі - «інвентары» зако-наў, статутаў, канстытуцый [«Інвентар» 1630 ахопліваў 1550-1628, наступныя выданні дапаўняліся матэрыяламі «Валюміна легум» па 1643,1683,1726. Гл. таксама: Tręmbicki A. Prawo polityczne i cywilne Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego, to iest Nowy Рэестр валочнай памеры маёнтка Крэцінга ўЖамойці. 1566.

zbór praw oboyga narodów od roku 1347 aż do teraznieyszych czasów. Warszawa, 1789-91. T. 1-2. Апублікавана нязначная частка матэрыялаў, пераважна ў серыйных выданнях -АВАК. Т. 2-4, 8; Нстормко-юрндмческне матерналы, нзвлеченные ю актовых кнмг губернмй Внтебской н Могмлевской (МЮМ). Вмтебск, 1879. Вып. 10; Scriptores Rerum Potonicarum. Т. 20. Archiwum domu Sapiehów. Lwów, 1892]. Значную цікавасць маюць таксама матэрыялы з'ездаў шляхты ВКЛ, павятовых соймікаў, дзе абмяркоўваліся інструкцыі паслам на вальныя соймы, даводзіліся да ведама шляхты прынятыя паста-новы. Дакументы вальных соймаў дапаўняліся дыярыушамі, белетрызаванымі хронікамі, апісаннямі соймавых падзей, прамоў, закулісных паліт. інтрыг i інш. [Агляд рукапісных i выдадзеных дыярыушаў гл.: Konopczyński W. Chronologia sejmów poLskich, 1493-1793. Kraków, 1948; Olszewski H. Sejm Rzeczypospolitej epoki oligarchii, 1652-1763. Poznań, 1966. Публікацыі: Scriptores Rerum Polonicarum. T. 1. Kraków, 1872 (дыярыушы соймаў 1548,1553,1570); 1887. T. 2 (сойм 1587); 1907. Т. 20 (сойм 1597); 1911. Т. 21 (соймы 1591-92); Dyaryusze sejmowe z wieku XVIII. T. 1-3. Warszawa, 1911-37.].

Комплекснага выяўлення i вывучэння патрабуюць матэрыялы па знешнепаліт. гісторыі ВКЛ. Агульная палітыка Рэчы Паспалітай i ВКЛ спа-лучалася з пэўным размежаваннем знешнепаліт. дзейнасці ў адносінах да ix бліжэйшых суседзяў. У канцы 16-18 ст. значна пашырыліся паліт. сувязі Польшчы i ВКЛ з некаторымі зах. i цэнтральна-еў-рап. краінамі, рознымі дзярж. кааліцыямі (Barycz Н. Polska za pierwszych królów elekcyjnych, 1572-1586: W świetle źródeł. Kraków, 1928; Dogiel M. Codex diplomaticus Regni Poloniae et Magni Ducatus Lithuaniae... T. 1,5,6; Traktaty między mocarstwami europejskimi od roku 1648 zaszłe podług lat porządku opis. przez F.Siarczyńskiego. 1773-1790. T. 1-6; Traktaty, konwencye handlowe y graniczne, wszelkie publiczne umowy między Rzeczpospolitą Polską y obcemi państwami od roku 1761 dotąd, to iest do r. 1791/Wyd. F.Siarczyński. Warszawa, 1791. T. 1-2; Konopczyński W. Traktaty międzynarodowe dawnej Rzeczypospolitej // Przegląd dyplomatyczny. 1920. № 1-2). Ach. паліт. контрагентам Рэчы Паспалітай i ВКЛ у канцы 16-18 ст. была Расія, адносіны з якой нярэдка ўскладняліся зацяжнымі войнамі, спробамі заручыцца падтрымкай інш. дзяржаў, укр. казацтва, a ў пазнейшыя часы i розных магнацка-шляхецкіх канфедэрацый [Акты мсторкческпе (АМ). СПб., 1841-42. Т. 1-5; АВАК. 1909. Т. 34; АЗР. 1848-53. Т. 3-5; Акты Южной н Западной Росспп. 1863-92. Т. 1-15; АС. 1867-1904. Т. 3-4,7,14; Архнв Юго-Западной Россян. 1859-1914. Ч. 1-3; Сб. PH0. 1892,1912, 1913. Т. 71,137,142; Собранме государственных грамот н договоров, храняіцнхся в Государственной коллегнн мностранных дел. Ч. 1-4. М., 1813-28; Памятнмкм дмпломатмческнх сношеннй древней Россмм с державамм мностраннымн. Т. 3. СПб., 1854; Historica Russiae Monumenta... / ab A.I.Turgenevio. T. 3. Petropoli, 1841-48; Бантыш-Каменскнй H.H. Перепнска между Россмей л Польшей по 1700 г., составленная no днпломатмческмм бумагам // Чтенмя в 0-ве нстормм м древностей росснйскнх (Ч0НДР). М., 1861-62; Документы, обьясняюіцме пстормю Западно-русского края м ero отношенмя к Росснм м к Польше. СПб., 1865; Polska a Moskwa w pierwszej połowie wieku XVII: Zbiór materiałów... Lwów, 1901; Опмсанне доку-ментов w бумаг, храняіцмхся в Московском архмве Мннмстерства юстнцмм. М., 1869-1915. Кн. 1-21; Пмсьма м бумагн нмператора Петра Велмкого. Т. 1-12. СПб.; М.; Л., 1887-1977; Русско-белорусскме связм. Мн., 1963, 1972]. Адносіны ВКЛ з Польшчай, Крымам, Турцыяй, Рымскай курыяй, Швецыяй, Прусіяй асвятляюцца пераважна ў археагр. дакументальных выданнях [Dogiel М. Codex diplomaticus Pegni Poloniae et Magni Ducatus Lithuaniae... T. 5; Archiwum tajne Augusta II, czyli Zbiór aktów urzędowych... T. 1-2. Wrocław, 1843; Vetera monumenta Poloniae et Lithuaniae... T. 4. Romae, 1864; Kutrzeba S., Semkowicz W. Acta unji Polski z Litwą, 1385-1791. Kraków, 1932; Monumenta Poloniae Vaticana/ Ed. L.Boratyński, E.Kuntze, Cz. Nanke. T. 4-8. Cracoviae, 1915-50; Elementa ad Fontium Editione. Vol. 3,7,9,14. Romae, 1961-65; Dyplomaci w dawnych czasach: Relacje staropolskie z XVI-XVIII stulecia / Wyd. A.Przyboś, R.Żelewski. Kraków, 1959; Abrahamowich Z. Katalog dokumentów tureckich: Dokumenty do dziejów Polski i krajów ościennych w latach 1455-1672. Warszawa, 1959; Die Staatsvertrage des Herzogtums Preussen. TL 1. Polen und Litauen Vertrage und Belehnungsurkunden 1525-1657(58) / Hrsg. von S. u H.Dolezel. Koln; Berlin, 1971]. Недастаткова сістэматызаваны шматлікія матэрыялы na ваеннай гісторыі ВКЛ канца 16-18 ст. Адносна поўна выяўлены дакументальныя i на-ратыўныя крыніцы, прысвечаныя войнам i казацка-сялянскім рухам сярэдзіны 17 ст. [Акты Южной м Западной Россмм. 1861,1889. Т. 3,14; АВАК. 1909. Т. 34; БА. 1930. Т. 3; Сапунов А.П. Вшебская старкна. Т. 1,4. Вмтебск, 1883,1885; БЭФ. 1960. Т. 2; Commen-tarius rerum in Magno Ducatu Lithvaniae pertempus rebellionis Russicae gestarum. Regio-monti, 1653; Воссоедпненне Украяны c Россмей: Документы н матермалы. Т. 1-3. М., 1953; Документы Богдана Хмельнмцкого, 1648-1657. Кмев, 1961; Документы об осво-боднтельной войне украмнского народа, 1648-1654 гг. Кмев, 1965; Актн до Хмель-нмччмнм (1648-1657) / Зібрав М.Кордуба // Жерела до історіТ Украі'нм-Русм. Львів, 1911. Т. 12; Мыцык Ю.А. Аналнз нсточнмков no нсторнм освободшельной войны украмн-ского народа 1648-1654 гг. Днепропетровск, 1983; Яго ж. Аналнз архмвных нсточннков по нсторнн освободмтельной войны украмнского народа 1648-1654. Днепропетровск, 1988].

Спіс выкарыстанай літаратуры:

Энцыклапедыя Вялікае Княства Літоўскае - Том 1, 2007 г.

Новые статьи на library.by:
БЕЛАРУСЬ:
Комментируем публикацию: Заканадаўчыя і дыпламатычныя дакументы канца 16-18 ст. у ВКЛ

Источник: http://library.by →

Искать похожие?

LIBRARY.BY+Либмонстр • Яндекс • Google
подняться наверх ↑

ПАРТНЁРЫ БИБЛИОТЕКИ рекомендуем!

подняться наверх ↑

ОБРАТНО В РУБРИКУ?

БЕЛАРУСЬ НА LIBRARY.BY

Уважаемый читатель! Подписывайтесь на LIBRARY.BY в VKновости, VKтрансляция и Одноклассниках, чтобы быстро узнавать о событиях онлайн библиотеки.
Шоубизнес Беларуси Видеогид по Беларуси