Баркулабаўскі летапіс

Бaркaлaбаўскі летапіс - помнік бел. летапісання пач. 17 ст. Захаваўся ў адзіным спісе ў т.зв. Патрыяршым рукапісе 3-й чвэрці 17 ст., які зберагаецца ў Дзярж. гіст. музеі ў Маскве. Складзены ў мяст. Баркулабава хугчэп заўсё мясц. правасл. святаром Фёдарам Філіпавічам Мап'лёуцам. Пачынаецца са звестак пра сойм 1545 у Берасці, пабудовуў 1526 Магілёў-скага замка. Больш сістэматызавана выкладзены падзеі з 1563 (захоп Полацка Іванам Грозным)да 1608. Найб. падрабяз-на апісаны перыяд з 1580-х г. да пач. 17 ст. У Б.л. змешчаны каштоўныя звесткі па гісторыі ўсх. Беларусі і, часткова, Літвы, Польшчы, Расіі: інфармацыя пра асобныя ваенна-гіст. падзеі, з гісторыі бел. культуры i правасл. царквы, пра гіст. асоб, у т.л. двух Ілжэдзмітрыяў, пра ўзнікненне мяст. Баркулабава i іншы гіст.-края-знаўчы i этнаграфічны матэрыял. Разгор-нута апісаны прысвечаны пытанням уніі Берасцейскі царкоўны сабор 1596,уякім удзельнічаў аўтар. Асноўнымі крыніцамі для Б.л. паслужылі асабіаыя назіранні i ўспаміны аўтара, выкладзеныя ў яркіх эмацыянальных замалёўках, жыццё і побыт бел. вёскі ў цяжкія часы разбу-ральных ваенных паходаў, розных сты-хійных бедстваў i голаду. Летапісец быў блізкі да народа i асвятляў падзеі з патрыятычных пазіцый. У прыватнасці, ён асуджаў дзеянні запарожскіх казакоў, якія на Беларусі«вялікуюшкодучынілі... горш, чым злыя непрыяцелі». Усё гэта надае Б.л. рысы помніка гіст.-мемуарнага жанру. У летапіс уключаны ліст Івана Грознага да Стафана Баторыя 1580, гра-мата Жыгімонта III1592, «Універсал ро-кашу 1606». У жанравых адносінах Бл. — хроніка, у якой перамяжоўваюцца даку-ментальныя запісы з гіст.-мемуарнымі замалёўкамі. Твор кампазіцыйна рыхлы, літаратурна недапрацаваны. Трапляюцца недакладнасці ў датаванні гіст. падзей, іншыя фактычныя памылкі. Напісаны жывой бел. мовай, вобразнай i кала-рытнай. Упершыню апублікаваны ў 1877 укр. пісьменнікамі вучоным П.А.Кулішам. Найб. ўклад у вывучэнне Б.л. зрабілі М.В.Доўнар-Запольскі, А.Ф.Коршунаў i Н.Т.Вайтовіч.

Спіс выкарыстанай літаратуры:

Энцыклапедыя Вялікае Княства Літоўскае - Том 1, 2007 г.